5/JUNI/2025 - 19.18| PARAMIDSN
Nama Ilmiah : Trimeresurus insularis
Nama English :White-lipped Island Pit Viper
Nama Lokal : Ular Viper/ Ular Viper Timur.
Penemu : Kramer, 1977.
Sinonim: Trimeresurus albolabris insularis Kramer, 1977, ;Cryptelytrops insularis
Malhotra & Thorpe, 2004.; Trimeresurus
(Trimeresurus) insularis – David dkk., 2011.
Trimeresurus insularis — WALLACH dkk. 2014:
Trimeresurus (Trimeresurus) insularis— MIRZA dkk. 2023 .
Biogeografi : Indonesia (Adonara, Alor, Bali, Flores, Komodo, Lombok, Padar, Rinca, Romang, Roti, Sumba, Sumbawa, Timor, Wetar, Jawa, Timor-Leste, Soe, Timor.
Ekologi (Habitat) : - Hutan iklim sedang, termasuk hutan kecil.
Taksonomi & Klasifikasi:
Kingdom: Animalia
Phylum: Chordata
Class: Reptilia
Order: Squamata
Suborder: Serpentes
Family: Viperidae
Subfamili : Crotalinae
Genus: Trimeresurus
Species: T. insularis
Included & Paleo Spesies
-Trimeresurus albolabris (Gray, 1842) — White-lipped Pit Viper
-Trimeresurus andersonii (Theobald, 1868) — Andaman Pit Viper
-Trimeresurus arunachalensis (Captain, Deepak, Pandit, Bhatt & Athreya, 2019) — Arunachal Pit Viper
-Trimeresurus ayeyarwadyensis (Chan, Shahrul, Grismer, Quah, Li, Ellis, Vogel & Hodge, 2022) — Ayeyarwady Pit Viper
-Trimeresurus calamitas (Vogel, David & Sidik, 2021) — Nicobar Catastrophic Viper
-Trimeresurus cantori (Blyth, 1846) — Cantor's Pit Viper
-Trimeresurus cardamomensis (Malhotra, Thorpe, Mrinalini & Stuart, 2011) — Cardamom Mountains Viper
-Trimeresurus caudornatus (Chen, Yu, Vogel & Shi, 2020) — Ornamental-tailed Pit Viper
-Trimeresurus ciliaris (Idiiatullina, Pawangkhanant, Suwannapoom, Wu, Poyarkov & Vogel, 2023) — Limestone Eyelash Viper
-Trimeresurus cryptographicus (Vogel, David & Pauwels, 2004) — Cryptic Pit Viper
-Trimeresurus cyanolabris (Modak, Dsouza, Iyer & Mirza, 2023) — Blue-lipped Pit Viper
-Trimeresurus davidi (Vogel, Knasidlowsky & Ziegler, 2012) — David's Pit Viper
-Trimeresurus erythrochloris (Vogel & Rooijen, 2011) — Red-and-green Pit Viper
-Trimeresurus erythrurus (Cantor, 1839) — Red-tailed Bamboo Pit Viper
-Trimeresurus fasciatus (Boulenger, 1896) — Banded Pit Viper
-Trimeresurus flavomaculatus (Gray, 1842) — Philippine Pit Viper
-Trimeresurus gracilis (Oshima, 1920) — Taiwan Mountain Pit Viper
-Trimeresurus gumprechti (David, Vogel, Pauwels & Vidal, 2002) — Gumprecht's Green Pit Viper
-Trimeresurus gunaleni (Vogel, David & Sidik, 2014) — Gunalen’s Pit Viper
-Trimeresurus guoi (Chen, Shi, Vogel & Ding, 2021) — Guo's Tree Viper
-Trimeresurus hageni (Lidth de Jeude, 1886) Hagen's Pit Viper
-Trimeresurus honsonensis (Grismer, Ngo & Grismer, 2008) — Hon Son Pit Viper
-Trimeresurus insularis (Kramer, 1977) — White-lipped Island Pit Viper
Trimeresurus kanburiensis (Vogel, 1991) — Kanburi Pit Viper
-Trimeresurus kirscheyi (Vogel & Rooijen, 2011) — Kirschey’s Pit Viper
-Trimeresurus kraensis (Idiiatullina, Pawangkhanant, Suwannapoom, Wu, Poyarkov & Vogel, 2024) — Kra Isthmus Pit Viper
-Trimeresurus kuiburi (Vogel, David & Pauwels, 2021) — Kui Buri Pit Viper
-Trimeresurus labialis (Steindachner, 1867) — Nicobar Bamboo Pit Viper
-Trimeresurus lanna (Vogel, Nguyen, Idiiatullina, Pawangkhanant, Poyarkov & David, 2022) — Lanna Pit Viper
-Trimeresurus macrops (Kramer, 1977) — Large-eyed Pit Viper
-Trimeresurus malcolmi (Loveridge, 1938) — Malcolm's Pit Viper
-Trimeresurus mayaae (Rathee, Purkayastha, Lalremsanga, Dalal, Biakzuala, Muansanga & Mirza, 2022) — Maya’s Pit Viper
-Trimeresurus mcgregori (Taylor, 1919) — McGregor's Pit Viper
-Trimeresurus medoensis (Djao, 1977) — Motuo Bamboo Pit Viper
-Trimeresurus mutabilis (Stoliczka, 1870) — Variable Pit Viper
-Trimeresurus nebularis (Vogel, David & Pauwels, 2004) — Clouded Pit Viper
-Trimeresurus nujiang (Chen, Yu, Vogel & Shi, 2020) — Nujiang Pit Viper
-Trimeresurus phuketensis (Sumontha, Kunya, Pauwels, Nitikul & Monua, 2011) — Phuket Pit Viper
-Trimeresurus popeiorum (Smith, 1937) — Pope's Pit Viper
-Trimeresurus purpureomaculatus (Gray, 1832) — Mangrove Pit Viper
-Trimeresurus rubeus (Malhotra, Thorpe, Mrinalini & Stuart, 2011) — Ruby-eyed Pit Viper
-Trimeresurus sabahi (Regan, 1913) — Sabah Pit Viper
-Trimeresurus salazar (Mirza, Bharti, Parekh & Mandar, 2020) — Salazar's Pit Viper
-Trimeresurus schultzei (Griffin, 1909) — Schultze's Pit Viper
-Trimeresurus septentrionalis (Kramer, 1977) — Himalayan White-lipped Viper
-Trimeresurus sichuanensis (Guo & Wang, 2011) — Sichuan Pit Viper
-Trimeresurus stejnegeri (Schmidt, 1925) — Stejneger's Bamboo Viper
-Trimeresurus sumatranus (Raffles, 1822) — Sumatran Pit Viper
-Trimeresurus tenasserimensis (Idiiatullina, Pawangkhanant, Suwannapoom, Wu, Poyarkov & Vogel, 2024) — Tenasserim Pit Viper
-Trimeresurus tibetanus (Huang, 1982) — Tibetan Bamboo Viper
-Trimeresurus truongsonensis (Orlov, Ryabov, Thanh & H Cuc, 2004) — Quang Binh Pit Viper
-Trimeresurus uetzi (Vogel, Koppetsch & Nguyen, 2023) — Uetz’s Pit Viper
-Trimeresurus venustus (Vogel, 1991) — Beautiful Pit Viper
-Trimeresurus vogeli (David, Vidal & Pauwels, 2001) — Vogel's Pit Viper
-Trimeresurus whitteni (Das, 2004) — Whitten’s Pit Viper
-Trimeresurus yunnanensis (Schmidt, 1925) — Yunnan Bamboo Pit Viper
Paleo Spesies: (-)
Subspesies: (-)
Status Konservasi: LC (Least Concern/Risiko rendah).
Morfologi :
Panjang tubuh : 60 - 93 cm.
Fisiologi :
Kepala : Berbentuk segitiga (lance-shaped) yang sangat jelas, khas Viperidae, dengan sisik kecil yang kasar.
Bibir : berwarna putih.
Warna : Pola warna mereka sering ditemukan berwarna hijau atau biru-hijau, dengan populasi tertentu bahkan mengandung varian kuning juga.
Ekornya berwarna merah.
Fitur Mata : Pupil vertikal (elips) dengan warna iris biasanya kekuningan atau kemerahan.
Organ Sensorik : Memiliki Heat-sensing pits (lubang sensor panas) di antara mata dan lubang hidung untuk mendeteksi mangsa berdarah panas.
Ekologi (Tingkah Laku) : Nocturnal atau sering beraktifitas di malam hari
Diet (Makanan) : kodok, tikus, cicak & Kadal, serangga kecil.
Reproduksi : Ovovivipar
Musim Reproduksi : November- Desember (Musim Hujan).
Jumlah Anak/Telur : 7-17 ekor
(Longevity) Masa Hidup :
Alam liar: 10-15 Tahun.
Penangkaran: 20 Tahun
Notes : Ular ini termasuk Arboreal dan ketika anda menemukannya di alam liar segera menjauh karena ular ini sangat beracun. Dan racunnya mengandung hemotoksin yang dapat menyebabkan kerusakan jaringan, pendarahan internal, dan bahkan kematian jika tidak segera ditangani. Ancaman utama terhadap Trimeresurus insularis adalah hilangnya habitat akibat deforestasi dan aktivitas manusia lainnya. Pembangunan pemukiman, pertanian, dan pariwisata yang tidak terkendali telah mengurangi luas habitat alami mereka secara drastis.
Sumber Pustaka:
GEN-NG-FPN (2016) — National Geographic FAUNAPEDIA hlm 146-168.
GEN-EBDH-1 (2003) — Ensiklopedia BIOLOGI DUNIA HEWAN Jilid 1.
GEN-EBDH-4 (2003) — Ensiklopedia BIOLOGI DUNIA HEWAN Jilid 4.
GEN-DK-MSH (2003) — DK 4 Ensiklopedia Mengenal Sains Hewan hlm 80-103.
GEN-DK-ST-2 (2007) — DK Ensiklopedia Sains & Teknologi Jld 2 hlm 184-186.
GEN-BIP-UGH (2019) — BIP The Ultimate Guide Hewan hlm 40-45.
GEN-BIP-UBH (2020) — BIP THE ULTIMATE BOOK HEWAN hlm 74-84.
GEN-KIPB (2004) — KAMUS IPA BERGAMBAR DUNIA HEWAN & TUMBUHAN hlm 42-44.
GEN-DK-EEF (2005) — DK e.encylopedia fauna hlm 168-189.
RPT-ESS-7 (2010) — Ensiklopedia Sains Spektakuler Vol 7 Reptil & Dinosaurus.
GEN-AS-BP (2018) — Abisakha Santoso, Buku Pintar Hewan Untuk Pelajar hlm 126-140.
RPT-PAL-1979 — Pustaka Alam Life Reptil (Edisi Cetak 1979-1987).
RPT-EISF-1989 — Ensiklopedia Indonesia Seri Fauna Reptil & Amfibi (Edisi Cetak 1989).
RPT-EHBR-R (2015) — Ensiklopedia Hewan Beraneka Ragam Reptil (Jodi Andrea).
RPT-NG-KIDS (2014) — NATIONAL GEOGRAPHIC Kids (REPTILPEDIA).
Referensi :
https://www.biolib.cz/en/taxon/id189611/
https://reptile-database.reptarium.cz/species?genus=Trimeresurus&species=insularis
https://www.iucnredlist.org/species/178038/1525328
https://www.inaturalist.org/taxa/30941-Trimeresurus#taxonomy-tab
Penulis : Ali Maruf
Editor : Suaizam
Foto by : DaDatabase PARAMIDSN | Reptil Independen Surabaya